De kleinste vogel ter wereld is de Bijkolibrie. Dit vliegende juweeltje wordt slechts 5 tot 6 centimeter groot en weegt minder dan 2 gram. Dat is lichter dan een gemiddeld theezakje. Ze zijn zo klein dat ze vaak vechten met hommels om dezelfde bloemen.
De meeste vogels in deze lijst zijn kolibries, omdat deze familie zich evolutionair heeft gespecialiseerd in het zijn van extreem kleine nectardrinkers. Maar we kijken ook naar de kleinste vogels van andere continenten, zoals Europa en Australië, om een compleet beeld te geven.
Hier zijn de 10 absolute mini’s van het dierenrijk.
1. Bijkolibrie (Mellisuga helenae)
De onbetwiste nummer één. Dit vogeltje komt alleen voor op Cuba. Het mannetje is nog iets kleiner dan het vrouwtje en heeft in de paartijd een oogverblindend rode kop en keel. Omdat ze zo klein zijn, moeten ze waanzinnig snel eten om hun lichaamstemperatuur op peil te houden; ze bezoeken tot wel 1.500 bloemen per dag. Hun hartslag kan oplopen tot 1.260 slagen per minuut.
2. Dwergkolibrie (Mellisuga minima)
Het neefje van de nummer één. Deze kolibrie leeft op Jamaica en Haïti. Hoewel hij qua lichaamslengte net iets groter is dan de Bijkolibrie, heeft hij wel een ander record op zijn naam staan: de Dwergkolibrie legt de kleinste vogeleieren ter wereld (zo groot als een erwt). Ze worden lokaal ook wel “Vervain Hummingbird” genoemd.
3. Esmeraldasboself (Chaetocercus berlepschi)
Deze zeldzame vogel leeft uitsluitend in de bossen van Ecuador. Met een lengte van ongeveer 6,4 centimeter is het de op één na kleinste vogel van Zuid-Amerika. De soort werd lang als verloren beschouwd totdat hij weer werd herontdekt. Het mannetje is prachtig paars aan de keel, maar door ontbossing wordt dit ‘boselfje’ helaas ernstig bedreigd.
4. Hommelkolibrie (Atthis heloisa)
De naam zegt het al: deze vogel is nauwelijks groter dan een forse hommel. Hij komt voor in de bergen van Mexico. Met een gewicht van ongeveer 2,2 gram is hij extreem licht. Ze vliegen anders dan andere vogels; hun vleugels maken een zoemend geluid dat verdacht veel op dat van een insect lijkt, waardoor roofdieren ze vaak negeren.
5. Calliope-kolibrie (Selasphorus calliope)
Dit is de kleinste vogel die in de Verenigde Staten en Canada voorkomt. Ondanks zijn minuscule formaat (ca. 7 cm) is het een bikkelharde reiziger. Elk jaar migreren ze duizenden kilometers van de koude Canadese bergen naar Mexico. Geen enkele andere vogel van dit formaat legt zo’n grote afstand af.
6. Costa’s Kolibrie (Calypte costae)
Een bewoner van de hete woestijnen in het zuidwesten van de VS. Wat deze kleine vogel (ca. 7,6 cm) uniek maakt, is zijn knalpaarse ‘snor’. De veren op zijn kop vormen een kraag die hij kan uitzetten om vrouwtjes te imponeren, waardoor hij eruitziet als een soort paarse inktvis. Ze gaan in een soort winterslaap (torpor) om de koude woestijnnachten te overleven.
7. Eucalyptushaantje (Smicrornis brevirostris)
We verlaten de kolibries even voor de kleinste vogel van Australië. De ‘Weebill’, zoals hij in het Engels heet, is ongeveer 8 centimeter groot. Het is een gelig zangvogeltje dat bijna zijn hele leven in de toppen van eucalyptusbomen doorbrengt. Ze hebben een kort, stomp snaveltje waarmee ze insecten van de bladeren plukken.
8. Goudhaantje (Regulus regulus)
Dit is de kleinste vogel van Europa (en dus ook van Nederland). Ze wegen vaak maar 5 gram. Je herkent ze direct aan het felgele of oranje streepje op hun kop. Ze zijn ontzettend druk en kunnen niet stilzitten. Volgens de Vogelbescherming moeten ze in de winter bijna continu eten om niet te bevriezen, omdat zo’n klein lichaampje heel snel warmte verliest.
9. Bleeksnavelhoningvogel (Dicaeum erythrorhynchos)
Een van de kleinste vogels van India en Sri Lanka (ca. 8 cm). Ze worden vaak niet opgemerkt omdat ze klein, bruin en snel zijn. Ze zijn dol op de bessen van parasitaire planten (zoals maretak) en spelen een cruciale rol in het verspreiden van zaden in het bos. Ze hebben een kenmerkende, gekromde bleke snavel.
10. Gevlekte Diamantvogel (Pardalotus punctatus)
Nog een Australische mini (8 tot 10 cm). Waar veel kleine vogels saai gekleurd zijn (bruin/grijs), is de diamantvogel een explosie van kleur met witte stippen op een zwarte achtergrond en felgele accenten. Ze maken – heel ongebruikelijk voor vogels – hun nesten vaak in tunnels die ze zelf graven in aarden wallen.
